ZNAMENITI VOŽDOVČANI

Mnoge istorijske ličnosti vode poreklo ili su živele na teritoriji današnje voždovačke opštine. Među njima su Milan Đ. Milićević, Vasa Čarapić, Stepa Stepanović, Milunka Savić.

Neposredno posle Drugog svetskog rata u Beogradu je izvršena nova teritorijalna podela grada na rejone.

U maju 1945. godine, Izvršni narodni odbor grada Beograda doneo je odluku da se formira Narodni odbor 6. rejona grada Beograda, i to spajanjem Narodnooslobodilačkog odbora 11. rejona i teritorije Banjice. Kasnije će to biti Narodni odbor opštine Voždovac.

Odlukom istog organa juna 1945. godine formirano je pet narodnih odbora naselja Banjica, Dušanovac, Pašino brdo, Marinkova bara i Voždovac.

Posle 1950. godine osnivani su narodni odbori opština, te je krajem maja 1952. godine prestao sa radom Narodni odbor 6. rejona održavanjem prvih sednica narodnih odbora opština Voždovac i Lekino brdo koje su formirane na dotadašnjoj teritoriji 6. i dela 7. rejona. Predsednik opštine Voždovac do 1955. godine bio je Nikola Stepanović, a opštine Lekino brdo Petar Kvrgić. Ove dve opštine spojene su 1. januara 1957. godine, a predsednik novoformiranog Narodnog odbora opštine Voždovac bio je Vučko Ivković.

Na 32. sednici Izvršnog odbora Narodnog odbora grada Beograda, 17. septembra 1947. godine, doneto je rešenje da se odobri  projekat za izgradnju nove zgrade Narodnog odbora 6. rejona. Podneti planovi odobreni su 8. aprila sledeće godine, izdata je građevinska dozvola, te je godinu kasnije u tadašnjoj Ulici vojvode Gligora (danas Ustaničkoj), izgrađena zgrada opštine i njene službe su se našle pod istim krovom.

opstina-vozdovac

Ispred glavnog ulaza u zgradu opštine Voždovac postavljene su dve skulpture čiji su autori dva velikana jugoslovenske umetnosti.

Jedan od najproslavljenijih junaka Prvog srpskog ustanka, Zmaj od Avale, Vasa Čarapić rođen je u Belom Potoku. Kao dobrovoljac učestvovao je u Kočinoj krajini, a kada je počela poznata seča knezova, odmetnuo se, među prvima uključio u ustanak i stekao izuzetno Karađorđevo poverenje. Istakao se izuzetnom hrabrošću i postao jedan od glavnih ustaničkih komandanata i vojvoda Gročanske nahije. Poginuo je u noći između 29. i 30. novembra 1806. godine jurišajući na beogradsku Stambol kapiju. Sahranjen je kod manastira Rakovice. U rodnom Belom Potoku podignut mu je spomenik a osnovna škola nosi njegovo ime. U centru Beograda takođe mu je, kraj mesta gde je poginuo, postavljen spomenik, a ulica koja vodi od nekadašnje Stambol kapije – nosi njegovo ime.

Književnik, istoričar, folklorista pedagog, prevodilac, Milan Đ. Milićević (1831-1908) rođen je u Brđanima, zaseoku Ripnja. Od 1896. do 1899. godine bio je predsednik Akademije nauka. Autor je velikog broja knjiga među kojima su i „Kneževina Srbija“ (1876), „Kraljevina Srbija“ (1884) i „Pomenik znamenitih ljudi srpskog naroda novijeg doba“. U Ripnju se tradicionalno održava manifestacija „Dani Milana Đ. Milićevića“, a najveća osnovna škola u voždovačkoj opštini nosi njegovo ime. Još jedan predsednik Srpske akademije nauka i umetnosti rođen je u Ripnju. To je Velibor Gligorić (1899-1977) koji je na čelu Akademije bio od 1965. do 1971. godine, a jedno vreme i predsednik Saveta svih jugoslovenskih akademija nauka i umetnosti. Ovaj književnik, profesor Beogradskog univerziteta, upravnik Jugoslovenkog dramskog pozorišta u Beogradu, dobitnik je najviših državnih priznanja Jugoslavije i Srbije.

Vojvoda srpske i jugoslovenske vojske Stepa Stepanović (1856-1929) rođen je u Kumodražu. Učesnik je svih šest ratova koje je Srbija vodila od 1876. do 1918. godine. U vreme bitke za Jedrene, komandovao je Drugom srpskom armijom. U Velikom ratu organizovao je mobilizaciju i koncentraciju srpske vojske. Potom je sa svojom Drugom armijom pobedio Austrijance u čuvenoj Cerskoj bici a to je bila i prva pobeda saveznika u borbi protiv centralnih sila u Prvom svetskom ratu. Stepina armija istakla se i u proboju Solunskog fronta i daljim borbama za oslobođenje Srbije 1918. godine. Ovaj znameniti Voždovčanin nosilac je 35 domaćih i stranih odlikovanja. Glavna ulica na Voždovcu, osnovna škola u rodnom selu i jedno kulturno-umetničko društvo nose njegovo ime, a u centru Kumodraža Stepi je podignut spomenik u prirodnoj veličini.

Milunka Savić (1890. ili 1892-1973) – „srpska Jovanka Orleanka“, kako su je zvali Francuzi, živela je i umrla u voždovačkom naselju Braća Jerković. Žena je sa najviše odlikovanja u istoriji ratovanja. Pored najviših domaćih, nosilac je dva francuska ordena Legije časti i jedina je žena na svetu odlikovana francuskim Ratnim krstom sa zlatnom palmom. Prijavila se kao dobrovoljac i 1912. godine otišla u rat da bi se, pod muškim imenom Milun Savić, borila u najelitnijem – „Gvozdenom puku“ srpske vojske. Posle ranjavanja u Bregalničkoj bici, otkriven je njen ženski pol. U Kolubarskoj bici ističe se kao bombaš, a preko Albanije povlači se kao teški ranjenik. Hrabro se bori na Solunskom frontu, a posebno na Kajmakčalanu. U miru se posvetila ulozi hraniteljice školujući više od tridesetoro siromašne dece. Hapšena od Nedićeve policije u toku Drugog svetskog rata, šest meseci je provela u logoru na Banjici. Danas jedna ulica i mesna zajednica na Voždovcu nose njeno ime.

Najbolji jugoslovenski i jedan od vrhunskih svetskih šahista Svetozar Gligorić živeo je na Voždovcu koji je „matična kuća“ Novaka Đokovića, najboljeg tenisera sveta, kao i svetske prvakinje u karateu Tanje Petrović. I mnogi drugi istaknuti književnici, umetnici i sportisti plodne stvaralačke godine proveli su ili još uvek provode jednim delom i kao Voždovčani. Među njima su pisac Danilo Kiš, pesnici Branko Miljković, Matija Bećković i Rajko Petrov Nogo, reditelj Mira Trailović, slikar Nedeljko Gvozdenović, glumac Milan Gutović, košarkaš Dražen Dalipagić, vaterpolista Igor Milanović, bokser Svetomir Belić, kompozitor Goran Bregović.

Za počasne građane Voždovca proglašeni su znameniti Voždovčani: pesnik Dobrica Erić, glumac i reditelj Ljubiša Samardžić i reprezentativni fudbalski golman Milutin Šoškić.